Karl Marx: Ferqê çımraviyarnayışan

124 bayti debiyay de ,  8 years ago
imla u raştnuştene, qısey neweyê ke suniyê, dardi we.
(imla u raştnuştene, qısey neweyê ke suniyê, dardi we.)
[[Dosya:Karl Marx Signature.svg|200px]]
}}
Namey xoyo tam [[Karl Heinrich Marx]]o (b.Marx: bıwane ''[Marks]''); (biyayış: [[5 Gulane]] [[1818]] [[Trier]], [[Prusya]] de ame dınya - m.merg: [[14 Adar]] [[1883]] [[Londra]])o. Yew filozof, ekonomigirekonomist ûu şoreşgerênewedarê sesereye(dêmdaoğê) seserra newêsıne (19.) newyesınedede cıwêyaocıwiyao. [[AwankerêRonaoğê Komunizmi]] yoo. DerheqêDerheqa zehf çiyandeçiyan nûşteyde xonuştey xoyê fıkriyat u lomkeri (kritiki) estoestê. MarksiMarxi bawer kerdêne ke qapitalizmkapitalizm godo xo be xo peyniyepeyniya xo biyarobiaro.
 
== Heyatê Marksi ==
Karl Heinrich Marx zey domanê hirınê(qıcê) êkeyeyê keyeyke [[CuhudiCıhudi]]o hirêyıno, bajarêbacarê TrierTrieri (Prusya) de hameame dınya. [[Semed]]oSebebo ke [[Prusya]] bawernameyediplomay (diploma)hıquqi huquqinêdaêne nêdayne CuhudiyanCıhudan, piyê Marksi baweriye xo çarnamecbur di, geyra a, bi [[Xıristiyan]]i. Namey mayemaya êey Henrietta bibiye. Namey waywa ûu bıranêbırayanê êey zi Sophie, Hermann, Henriette, Louise, Emilie ûu Caroline bibiye.
 
== Wendış ==
Marks heyaheta kebi hiryeshirês (13) seriyeserre, xokeye keyedede wend. DımayDıme kera ki [[Gymnasium]] (Lise) ra mezun bi, hewtyeshewtês seriyeserri xodede semedo ke huquqhıquq bıwano şışi zaningeheunivestıtey [[Bonn]]i. MarxMarxi waştêne edebiyat ûu felsefe bıwano, labelê piyê êey nêverdanêverdao weo aynannê qısman bıwano. Dımay serêkeTepeya piyê Marksi êserrê o şırawıt zaningehe(rışt) universıtey Friedrich-WilhelmsWilhelmsi, ioyo ke BerlidewaBerlin dero. MarksMarx ûcauca fıkranê ateistanraateistan ra tesir gırotbi.
MarksMarx serra sere1849ıne 1849de şışi Londra ûu heyahetan mergê xo ûcauca de mend. ÛcaAca embazê xo [[Friedrich Engels]] nas kerd (şınasna). [[Kitab]]ê Marx ûu EngelesiEngelsio ke zehf yeno nas kerdışimeşhur [[Das QapitalKapital]]o. Eno kitabkıtab hirıhirê cildiyocıldio. CildoCıldê yewınyewıne ûheta heyaletey ke perçeyke dıyıneradıyıne Marxi ûbe Engelsi piya nûştora pia nuşto. Ay êÊ hirınehirêyıne Engelsi nûştonuşto.
Karl MarksMarx zehftirzehfêr çarçehar hebi merdımanramerdıman ra tesir gırotobiyo. EniEnê: [[Hegel]], [[Adam Smith]], [[David Ricardo]] ûu [[Rousseau]]ê.
 
== Merg (merdene) ==
DımayKanunê ke1881ıne Kanunede 1881ke de cêniyeceniya MarksiMarxi Jenny merde, MarksMarx nêweş kewt. MarksMarx bronşit ûu Ploreziyeraploreziye merd.14ê KarlAdari Marks(Marti) tarixê 14 Adare 18831883ıne de merd. MezelêMezela ey êLondra Londradeodera.
 
== BibliyografiyeBibliyografya ==
* ''The Philosophical Manifesto of the Historical School of Law'' (1842)
* ''[[Critique of Hegel's Philosophy of Right]]'', 1843
3,173

vurnayışi