Pela "Efğanıstan" ferqê çım ra viyarnayışan

m
r2.7.3) (Boti kv:Афганистан dekerd de; kozmetik vurnayışi
m (+ restorasyon)
m (r2.7.3) (Boti kv:Афганистан dekerd de; kozmetik vurnayışi)
 
Paytextê Efğanıstani suka [[Kabıl]]io. Nıfusê xo 31,889,923yo. Xelkê Efğanıstani [[Peştun]], [[Tacık]], [[Xezer]] u [[Ozbek]]an ra yeno pêser. Zıwanê xoyo resmi [[Farski]] u [[Peştuki]]yo. Sistemê idarey [[cumurêt]]o. Efğanıstani serra 1919ine de xo reyna ra, xoseriya xo ilan kerde. Reisê cı [[Hamit Karzai]]yo.
== Etimolociye ==
Namê Efğanıstani ([[Farski]]:'''افغانستان‎''',maneyê "Herê Efğani") ra yeno.<ref>http://books.google.com.tr/books?id=KRt0HfYFZGsC&lpg=PP1&vq=place+of+Afghans&pg=PA4&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>Efğan [[Farski]] de namê merdımê [[Peştuki|PeştunPeştunano]]ano.<ref>http://www.iranicaonline.org/articles/afgan-in-current-political-usage-any-citizen-of-afghanistan-whatever-his-ethnic-tribal-or-religious-affiliation</ref>
== Coğrafya u İklim ==
Efğanıstan de zaf kohi estê u Efğanıstan zaf kohın u berzo.Rocakewtış de [[Kohê Hindukuş]]i,veroc de [[Kohê Çeğay]] u zıme de [[Pamir|Kohê Pamir]] estê.Berziyo '''Nowşak'''i 7492 metreyo u Efğanıstan de cayo de tewr berzo.Rocawan u verocê Efğanıstan kohın niyo ema eno erdi de ro niestê/çıniyo u cenaney nêbeno.Efğanıstan de royê [[Amu Derya]],Helmend, Farahrud, Murgap u Herirudi estê.İklimê Efğanıstani iklimê serdo.Zımıstani zaf serdo u amnani zaf germo.<ref>http://afghanistan.cr.usgs.gov/earthquake-hazards</ref>
== Tarix ==
Tarixo Efğanıstan kıhano.Efğanıstan de tewr raver İ.V 500 de İrani hukım kerdo.Bahdo [[İskedero Gırd]] erdê Efğanıstani işğal kerdo u [[Baktriya]] saz biyo.Baktriya serra İ.P 50 de xırab biyo u İP. 50-125 de [[Skiti]] hukım kerdo.Dewrê Miyanên de erdê Efğanıstan de Tahiriy,Samaniy,Ğazneviy,İmperatoriya Selçukiyano Gırd,Xarezmşahiy,Moğoli u Timuriy hukım kerdo.Mabênê seserra 14ıne - 19ıne de Efğanıstan de [[Baburi]] hukım kerdo u Efğanıstan zaf biyo qewetıno.Seserra 19ıne de be gırdbiyayışê kolonizasyon lecê [[İngıltere]]-[[Efğanıstan]] sıfte biyo.1839-1842 miyan de [[Leco İngıltere-Efğanıstan I]] biyo u eno lec de Efğani biyo ğelib.Serra 1878 de anciya leci sıfte biyo u eno lec de Efğanı biyo meğlub.Tewr pey 1919 de yew lec ameyo meydan u Efğanıstan biyê xosere.Dewrê Modern de Efğanıstan de dı leci biyo.Kanun 7,1979 – Şıbate 15,1989 miyan de [[Leco Sowyet-Efğan]] ameyo meydan.Serra 2001 de anciya Efğanıstan de lec sıfte biyo u nêqediyeno,ewro Efğanıstan de lec estê.<ref>http://www.iranicaonline.org/articles/anglo-afghan-wars</ref>
== Sistemê İdare ==
Efğanıstan yew cumhuriyeto de İslamiyo u qanuno Efğanıstani qanuno [[Şeriat]]o.Efğanıstan ben 21 wılayeti ([[Peştuki]]:ولسوالۍ
volasvaleyi) ;
[[FileDosya:Afghanistan provinces numbered.png|right|400px]]
{|
|
|
|}
== Demografiye ==
=== Nıfus ===
Nıfusê Efğanıstan 30,419,928o<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html?countryName=Afghanistan&countryCode=af&regionCode=sas&#af</ref>
=== Şari ===
{| class="wikitable sortable" style="width:65%; float:center;"
|+Ethnic groups in Afghanistan
|-
| [[Peştuki|Peştu]]
| [[FileDosya:Khost children in 2010.jpg|150px]]
| align=center|42%
| align=center|38–50 percent
|-
| [[Taciki|Tacik]]
| [[FileDosya:Afghan children in Badakhshan Province-2012.jpg|150px]]
| align=center|27%
| align=center|25–26.3% (of this 1% are [[Qizilbash]])
|-
| [[Hazarastan|Hazari]]
| [[FileDosya:Hazara people from central Afghanistan.jpg|150px]]
| align=center|9%
| align=center|10–19 percent
| align=center|100,000
|-
| Bini ([[Pashai]], [[Nurıstan|Nurıstani]]i, [[Erebi]], [[Brahui]], [[Pamiri]], [[Gujjar]], bin.)
|
| align=center|4%
| align=center|6.9 percent
|}
=== Zıwani ===
[[Farski|Dari]] u [[Peştuki]] zıwanê Efğanıstano resmiyo.
{| class="wikitable sortable" style="width:100%; float:left;"
| align=center |4%
|}
=== Baweriye ===
[[FileDosya:Doost Marble Factory in Herat.jpg|thumb|right|300px|Herat de yew fabrika]]
*'''[[İslam]]''': 99.7%
**[[İslamo Sunni]]: 80-89%
**[[İslamo Şıi]]: 10-19%
*'''Bini''': 1%
== Ekonomiye ==
Ekonomiya Efğanıstan zaf xırabo.Seserra 20ıne de ekonomiye biyê qewetıne ema ewro be leci zaf biyê xırab.
== Kultur u Literatur ==
Mıtfaqê Efğani zaf zengıno.
[[FileDosya:Afghan food.jpg|thumb|A table setting of Afghan food in [[Kabul]].]]
[[FileDosya:Afghan men feasting.jpg|thumb|Afghan men feasting on [[Qabuli Palau|palao]] in the [[Kunar Province]].]]
 
* Nanweri;
** [[Spice Rub]]
 
== Referansi ==
<references/>
 
== Nato paykerden ==
[[FileDosya:US Provincial Reconstruction Teams in Afghanistan.jpg|400px]]
 
== Galeriye ==
{{Vernuşte}}
 
[[CategoryKategoriye:Dewleti]]
 
[[ace:Afghanistan]]
[[ksh:Afghanistan]]
[[ku:Afxanistan]]
[[kv:Афганистан]]
[[kw:Afghanistan]]
[[ky:Афганистан]]
11,128

vurnayışi